Zapraszamy do zapoznania się z pierwszą częścią nowej odnowionej historii naszego klasztoru, która widnieć będzie w zakładce O Opactwie / Dzieje Opactwa. Pierwsza część dotyczy początków wspólnoty lubińskiej i jej roli w średniowieczu. W najbliższym czasie zamieszczane będą następne części dotyczace nastepnych wieków aż do współczesności.

  ŚREDNIOWIECZE

Benedyktyni przybyli do Lubinia około 1070 roku za sprawą króla Bolesława II Szczodrego przy wsparciu rodu Awdańców na czele z komesem Michałem Skarbkiem. Klasztor założony został, aby mnisi oprócz swego powołania do modlitwy szerzyli i umacniali wiarę chrześcijańska, gdyż w tej części Wielkopolski chrześcijaństwo było jeszcze słabo zakorzenione. Rozpoczęto wtedy budowę pierwszej trójnawowej świątyni romańskiej o szerokości 34 m i długości ponad 50 m, z 3 absydami, która w swoich założeniach byłaby największym XI-wiecznym kościołem na ziemiach polskich. Ponadto od samego początku mnisi prowadzili skryptorium, które tworzyło księgi liturgiczne takie jak "Pericopae evangelicae" (Ewangeliarz lubiński), "Liber fraternitatis" (Księga Bracka) i "Liber mortuorum" (Księga zmarłych).

Niestety budowy tak okazałej świątyni wraz z klasztorem nie udało się ukończyć. Na przeszkodzie stanęły zawirowania polityczne związane z utratą tronu przez króla Bolesława II Szczodrego oraz według przypuszczeń najazd Pomorzan za panowania księcia Władysława I Hermana, który dokonał zniszczenia opactwa. Wspólnota najprawdopodobniej przetrwała kryzys być może pozostając pomimo zniszczeń w nieukończonym klasztorze albo gromadząc się wokół biskupa poznańskiego.

Książę polski Bolesław III Krzywousty w 1136 roku odnowił opactwo przy pomocy rodu Awdańców. Najwcześniej wybudowano znacznie mniejszy kościół w porównaniu do pierwszej świątyni. Była to budowla romańska jednonawa z pseudotranseptem zakończonym dwoma półabsydami, o wymiarach około 17 x 30 m. Klasztor ponadto otoczony został dla bezpieczeństwa wysokim murem kamiennym z basztami oraz głęboką fosą. Tradycyjnie łączy się z konwentem lubińskim postać Galla Anonima, pierwszego kronikarza opisującego polskie dzieje. Tajemniczy autor „Kroniki polskiej” być może był mnichem lubińskiego opactwa.

W 1145 roku odbyła się uroczystość poświęcenia ołtarza, o którym wspomina najstarszy zabytek historiografii polskiej, który zachował się w oryginale do dnia dzisiejszego. „Annales Lubinenses”, czyli Rocznik lubiński, opisujący wydarzenia dotyczące spraw klasztornych, państwowych, jak również europejskich z lat 1142-1274, zawiera taki zapis: „MCXLV. Dedicatum est altare in Lubin sancte Marie a Conrado episcopo,” co znaczy, że w 1145 roku ołtarz w Lubiniu został konsekrowany pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny przez biskupa Konrada.

W drugiej połowie XII wieku opactwo spełniało funkcję klasztoru „domowego” dla wielkopolskiej linii Piastów, gdzie nierzadko książęta spędzali święta. Opaci lubińscy sprawowali posługę kapelanów dla rodziny książęcej, a wielką dobrodziejką klasztoru owym czasie była między innymi księżna Elżbieta, żona księcia Mieszka III Starego. W opactwie pochowani zostali książęta Bolesław Mieszkowic, Władysław Odonic czy Władysław III Laskonogi, zapamiętany jako wielki dobrodziej klasztoru. Modlitwą mnisi otaczali również rodzinę książąt śląskich Henryka I Brodatego i jego małżonkę świętą Jadwigę. Warto wspomnieć o o. Macieju z Lubinia, który będąc notariuszem księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego, w własnoręcznie sporządzonym dokumencie z dnia 15 czerwca 1257 roku po raz pierwszy posłużył się nazwą Wielkopolska (Polonia Maior) dla kolebki państwa polskiego.