Historia

  ŚREDNIOWIECZE

Benedyktyni przybyli do Lubinia około 1070 roku za sprawą króla Bolesława II Szczodrego przy wsparciu rodu Awdańców na czele z komesem Michałem Skarbkiem. Klasztor założony został, aby mnisi oprócz swego powołania do modlitwy szerzyli i umacniali wiarę chrześcijańska, gdyż w tej części Wielkopolski chrześcijaństwo było jeszcze słabo zakorzenione. Rozpoczęto wtedy budowę pierwszej trójnawowej świątyni romańskiej o szerokości 34 m i długości ponad 50 m, z 3 absydami, która w swoich założeniach byłaby największym XI-wiecznym kościołem na ziemiach polskich. Ponadto od samego początku mnisi prowadzili skryptorium, które tworzyło księgi liturgiczne takie jak "Pericopae evangelicae" (Ewangeliarz lubiński), "Liber fraternitatis" (Księga Bracka) i "Liber mortuorum" (Księga zmarłych).

Inicjał litery D, Ewangeliarz - Pericopae evangelicae, Księgozbiór Biblioteki Narodowej w Warszawie, Rękopis spalony w 1944 r.
podczas niemieckiej pacyfikacji Warszawy, Zdjęcie archiwalne

Niestety budowy tak okazałej świątyni wraz z klasztorem nie udało się ukończyć. Na przeszkodzie stanęły zawirowania polityczne związane z utratą tronu przez króla Bolesława II Szczodrego oraz według przypuszczeń najazd Pomorzan za panowania księcia Władysława I Hermana, który dokonał zniszczenia opactwa. Wspólnota najprawdopodobniej przetrwała kryzys być może pozostając pomimo zniszczeń w nieukończonym klasztorze albo gromadząc się wokół biskupa poznańskiego.

Wykopaliska archeologiczne prezbiterium kościoła opackiego

Książę polski Bolesław III Krzywousty w 1136 roku odnowił opactwo przy pomocy rodu Awdańców. Najwcześniej wybudowano znacznie mniejszy kościół w porównaniu do pierwszej świątyni. Była to budowla romańska jednonawa z pseudotranseptem zakończonym dwoma półabsydami, o wymiarach około 17 x 30 m. Klasztor ponadto otoczony został dla bezpieczeństwa wysokim murem kamiennym z basztami oraz głęboką fosą. Tradycyjnie łączy się z konwentem lubińskim postać Galla Anonima, pierwszego kronikarza opisującego polskie dzieje. Tajemniczy autor „Kroniki polskiej” być może był mnichem lubińskiego opactwa.

Fundamenty ołtarza drugiej świątyni romańskiej z 1145 r.

W 1145 roku odbyła się uroczystość poświęcenia ołtarza, o którym wspomina najstarszy zabytek historiografii polskiej, który zachował się w oryginale do dnia dzisiejszego. „Annales Lubinenses”, czyli Rocznik lubiński, opisujący wydarzenia dotyczące spraw klasztornych, państwowych, jak również europejskich z lat 1142-1274, zawiera taki zapis: „MCXLV. Dedicatum est altare in Lubin sancte Marie a Conrado episcopo,” co znaczy, że w 1145 roku ołtarz w Lubiniu został konsekrowany pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny przez biskupa Konrada.

Annales Lubinenses, karta pierwsza, strona pierwsza, XIII wiek, Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. lat. fol. 321  

W drugiej połowie XII wieku opactwo spełniało funkcję klasztoru „domowego” dla wielkopolskiej linii Piastów, gdzie nierzadko książęta spędzali święta. Opaci lubińscy sprawowali posługę kapelanów dla rodziny książęcej, a wielką dobrodziejką klasztoru owym czasie była między innymi księżna Elżbieta, żona księcia Mieszka III Starego. W opactwie pochowani zostali książęta Bolesław Mieszkowic, Władysław Odonic czy Władysław III Laskonogi, zapamiętany jako wielki dobrodziej klasztoru. Modlitwą mnisi otaczali również rodzinę książąt śląskich Henryka I Brodatego i jego małżonkę świętą Jadwigę. Warto wspomnieć o o. Macieju z Lubinia, który będąc notariuszem księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego, w własnoręcznie sporządzonym dokumencie z dnia 15 czerwca 1257 roku po raz pierwszy posłużył się nazwą Wielkopolska (Polonia Maior) dla kolebki państwa polskiego.

Płyta nagrobna księcia Władysława III Laskonogiego (+25 czerwca 1231 r.) 

 

Dalsza część w przygotowaniu

 

Budowa klasztoru

Sporządzony plan klasztoru, miał przetrwać wieki. Wzniesiony częściowo mur nawy południowej I-go kościoła włączono w obręb murów obronnych. Wykopano fosę broniąca klasztor od północy i od zachodu. Jednak budowa całego opactwa lubińskiego rozciągnęła się na długie dziesięciolecia.

W XII wieku było już w klasztorze 34 mnichów. W tym czasie zaczęto wznosić kamienne budynki - skrzydło wschodnie, mieszczące zapewne kapitularz, skryptorium, bibliotekę, a na piętrze - dormitorium oraz skrzydło zachodnie, gdzie obok bramy klasztoru znajdowała się również cela opata.

Również po śmierci mnisi nie opuszczali klasztoru, zmarłych braci grzebano bowiem w obrębie krużganków, a opatów w kościele lub kapitularzu.

W połowie XIII wieku opactwo dotknęła katastrofa związana przypuszczalnie z walkami wewnętrznymi w Polsce. Wkrótce jednak podjęto nowe prace budowlane. Nad kaplica grobowa powstaje kaplica św. Stanisława, po stronie północnej buduje się murowany w cegle reflektarz, a od południa do murów klasztornych przylega nowy dom dla gości.

Nie ominęły Lubinia toczące się w Polsce wojny. W roku 1383, w czasie bezlkrólewia walczyły ze sobą możne rody wielkopolskie - Grzymalici i Nałęcze. Świadkami tych wydarzeń w Lubiniu są warstwy spalenizny w różnych miejscach klasztoru, a także splądrowany grób w krypcie podwieżowej kościoła.

Lubiń gotycki

Zachowano dawny romański kształt klasztoru, uzupełniając go zarówno od północy, jak i od południa, nowymi budynkami, a cały teren otoczono częściowo nowym murem z bramą wjazdową od strony wsi.

Przez dwa następne wieki (XV-XVI) kościół, a również klasztor zmienia stopniowo swój wygląd. Surową budowle romańska zastępuje strzelista świątynia gotycka z wysoka wieżą, do dziś widoczna z daleka. Dawną kaplicę grobową przebudowano na zakrystię, niszcząc "przy okazji" domniemany grób Władysława Laskonogiego.

Biblioteka klasztorna

Mnisi lubińscy według Reguły św. Benedykta modlili się i pracowali między innymi w skryptorium. Prowadzono Roczniki zapisując ważne wydarzenia, Księgę Zmarłych, za których należało się modlić, Księgę Bracką, gdzie wpisywano dobrodziejów klasztoru, przepisywano również inne księgi, pięknie je ozdabiając.

Działalność Oświatowa

Benedyktyni lubińscy znani byli w XVI wieku z szeroko zakrojonej działalności oświatowej. Interesujący artykuł na ten temat napisał Jacek Urban ["Zeszyty Lubińskie"].

Lubiń barokowy

Wiek XVII przynosi znów dramatyczne wydarzenia. Jednak w początkach tego stulecia w kościele klasztornym powstaje Kaplica Różańcowa, a klasztor zyskuje nowe skrzydło wysunięte ku wschodowi. Klasztor powoli podnosił się ze zniszczeń wojennych XVII wieku. Do generalnej przebudowy dochodzi jednak dopiero w wieku XVIII.

Wraz z budowa Kaplicy św. Benedykta i przebudową Kaplicy Różańcowej ujednolicono całe wnętrze nadając mu wygląd i wystrój barokowy. Prezbiterium wzbogacono nowym ołtarzem w którym umieszczono dzieło znanego malarza obrazów ołtarzowych w Austrii i Bawarii - Pawła Trogera. Jerzy Urbański, który wcześniej tworzył dla katedry wrocławskiej, wykonał piękne stalle, zdobiąc je postaciami doktorów Kościoła i aniołów. Przypominają one słowa psalmu: "Pośród aniołów będę głosił chwałę Pana". Sklepienie pokryto polichromią o tematyce maryjnej. Wykonał ja Gross z Bawarii. O świetności klasztoru z tego okresu świadczą dokumenty odkryte niedawno w kuli wieży.

Dwukrotna likwidacja i odnowienie klasztoru lubińskiego

W wieku XX i XIX dwukrotnie skazano klasztor lubiński na zagładę.

Po raz pierwszy urzeczywistnił to rząd pruski w 1834 roku. Wiązało się to ze zniszczeniem większej części budynków klasztornych, rozproszeniem majątku, biblioteki i parametrów liturgicznych. Jednak już w 1923 roku benedyktyni powrócili do Lubinia i rozpoczęli swą działalność, remontowali starą siedzibę i planowali jej rozbudowę.

Ponowna zagłada miała miejsce w początkach II wojny światowej, w klasztorze zorganizowano obóz przejściowy dla księży. Stąd wywieziono 150 księży do Dachau, także ojców którzy się tu znajdowali.

Kościół parafialny św. Leonarda

Kościół parafialny św. Leonarda zbudowano w połowie XIII wieku dla potrzeb rozległej parafii lubińskiej obejmującej kilkanaście wiosek. Obok kościoła założono cmentarz. W połowie XVI wieku rozbudowano nawę świątyni, w wieku zaś XVIII powiększono o kruchtę i zakrystie; z tego też czasu pochodzi mur okalający kościół. Pierwotna kamienna bryła kościoła uchodzi powszechnie za jeden z cenniejszych zabytków romańskich w Wielkopolsce. Kościół służy do dziś parafii lubińskiej, która nadal prowadzą benedyktyni.

 

WESPRZYJ NAS


Z reguły św. Benedykta

Również i celą przeznaczoną dla gości niechaj opiekuje się brat o duszy pełnej bojaźni Bożej. W celi tej trzeba przygotować dostateczną liczbę łóżek, a domem Bożym niechaj roztropni zarządzają roztropnie. Z gośćmi zaś nikt nie może bez pozwolenia przestawać ani rozmawiać. Brat, który kogoś z nich spotka lub zobaczy, niechaj pozdrowi pokornie tak, jak mówiliśmy, a poprosiwszy o błogosławieństwo odejdzie mówiąc, że nie wolno mu z gośćmi rozmawiać.

 
PLAN DNIA
Dzień powszedni
6:00
Jutrznia
6:30
Medytacja, rozmyślanie
7:15
Msza święta
8:00
Śniadanie
9:00
Praca
12:15
Modlitwa południowa
12:30
Obiad
14:00
Praca
17:00
Nieszpory (sobota 15:00)
18:00
Kolacja
20:00
Kompleta
Niedziela
6:00
Jutrznia
6:30
Medytacja, rozmyślanie
8:00
Śniadanie
11:30
Msza Święta
13:00
Modlitwa południowa
13:15
Obiad
17:30
Nieszpory
20:00
Kompleta i Godzina czytań
MSZE ŚWIĘTE W OPACTWIE
Niedziela i uroczystości
7:30
 
9:30
 
11:30
Konwentualna
19:00
 

 

Poniedziałek - sobota
7:15
Konwentualna
18:00
(w poniedziałek w kościele pw. św. Leonarda)

 

W święta zniesione
7:30
Konwentualna
10:00
 
18:00

Polecamy

Używamy plików cookies Ta witryna korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności i plików Cookies .
Korzystanie z niniejszej witryny internetowej bez zmiany ustawień jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików Cookies. Zrozumiałem i akceptuję.
195 0.24641704559326