Podsumowanie bieżącePodsumowanie bieżące

Aktualizacja 08-06-2018

Bieżące skrótowe podsumowanie

Kasztanowiec "Benedykt" potrzebuje "pracy", aby nie utracił sił i niekiedy należy obchodzić go z daleka

Co zrobić, gdyby w przyszłości uszkodziły go wichury?

 

1. Stan sprawy do konferencji organizowanej przez Polskie Towarzystwo Denedrologiczne

Wnioski po wichurach
Kasztanowiec Benedykt przetrwał ubiegłoroczne wichury. Jaki z tego wniosek? - Wydaje się, że nie jest jeszcze słaby. W pewnym sensie, wichury są najlepszym "badaniem" stanu drzewa. Arborysta wykonał zgrubny ogląd kasztanowca i nie znalazł istotnych uszkodzeń po wietrze. Planowane są badania, które pozwolą ocenić to dokładniej - jeśli wynik będzie pozytywny, to nie będzie potrzeby szukać jakichś nadzwyczajnych działań. Należy jednak podkreślić, że badania drzew także z użyciem specjalistycznych urządzeń są bardzo ważne nawet, jeśli mogą prowadzić do przesadnej oceny złego stanu drzewa, zwłaszcza ze względu na bezpieczeństwo dla otoczenia.

Wyniki konsultacji - szansa na rozwiązanie wg zasady: "wilk syty i owca cała"
Na obecnym etapie konsultacji, specjaliści w zdecydowanej większości nie popierają zastosowania dodatkowej konstrukcji asekurującej czy podpierającej drzewo czy konary, np. podpory, głównie z powodu nieskuteczności. Przy czym - nie należy kwestionować tych rozwiązań w ogóle, ale tylko w rozpatrywanym konkretnym przypadku.
Najprawdopodobniej, więc działania przy "Benedykcie" obejmą systematyczne badania, dbanie o jego kondycję, przycinanie korony, założenie dodatkowych wiązań, a na czas silnych wiatrów należy przewidzieć zmiany organizacyjne, aby nie zbliżać się do zagrożonego terenu, np. do Kościoła można wchodzić przez kaplicę Matki Bożej lub dziedziniec Opactwa.
Pozostaje jeszcze szereg spraw, które wymagają uszczegółowienia np.:  Przy jakiej sile wiatru należy obszar przy drzewie uznać za zagrożony? Jaki ma być zakres cięć czy ilość i rozmieszczenie wiązań?
Podsumowując - Jest szansa znalezienia rozwiązania  zgodnie z idealną zasadą: „wilk syty i owca cała”, tzn. bezpiecznie, skutecznie, oszczędnie i estetycznie.

Jednak są poważne pytania - zaporszenie do podzielenia się refleksją
Pozostaje jednak pytanie: Co zrobić w sytuacji, gdyby „Benedykt” uległ np. w najbliższej przyszłości poważnemu uszkodzeniu w czasie nawałnicy? W kontekście ubiegłorocznych wichur może się to zdarzyć. Czy należy wtedy wydać, np. 200 tyś. zł. na maszt do podwieszania konarów, albo podpory ze względu na to, że drzewo jest bardzo wyjątkowe i dlatego trzeba próbować je ratować nawet za dużą cenę? Czy też - co najwyżej należy zastosować prostsze i tańsze sposoby, jak np. wiązania i cięcia redukcyjne? A jeśli, to nie wystarczy - zdecydować się na wycięcie wyjątkowego drzewa? Oto zachęta do podzielenia się opinią. Każda refleksja jest cenna, zarówno specjalistów, jak i laików.
Konsultacje nadal będą prowadzone, a zgromadzona wiedza i doświadczenie może pomóc w wielu innych przypadkach. 

2. Konferencja i wynikające z niej nowe wyzwania 

2.1. Informacje ogólne i wnioski z dyskusji 

Ogólnie
Zgodnie  z planem 25 maja odbyła się w Lubiniu konferencja na temat kasztanowca  Benedykta. Przybyło ok. 60 osób. Rozważano temat pielęgnacji i wzmocnień mechanicznych kasztanowca w kontekście innych drzew pomnikowych. Moderatorem spotkania był Prezes PTD.  Spotkanie odbyło się w życzliwej i rzeczowej atmosferze i z uzyskanych relacji jest  pozytywnie oceniana.
Ocena stanu bezpieczeństwa dla otoczenia
Co do oceny bezpieczeństwa przez zastosowanie wygrodzenia większego terenu, zatrzymano się na stwierdzeniu, że należy to zrobić w możliwie największym zakresie, biorąc pod uwagę inne aspekty sprawy. Wspomniano, że istnieje możliwość czasowego wyłączenia całego terenu w obrębie murów, ale spowoduje to zwiększenie zagrożenia dla życia ludzi z innego powodu, a mianowicie w drodze do  Kościoła wystąpiłaby konieczność przechodzenia przez jezdnię na bardzo niebezpiecznym jej odcinku, co w porównaniu z niebezpieczeństwem ze strony drzewa jest nieporównywalnie większe.
Pasy wiatrochronne z drzew
Wśród propozycji działań są takie, które miały powszechne poparcie. Do najważniejszych z nich należy posadzenie pasów wiatrochronnych z drzew o znacznej wysokości, od strony zachodniej i południowej przy murze. Głównym powodem takich działań jest usunięcie kilku drzew, uszkodzonych wskutek wichur, które stanowiły zaporę dla wiatru. Pomysł wymaga jednak uwzględnienia innych aspektów sprawy, związanych z zabytkowym charakterem obiektu, np. kwestia zasłonięcia zabytkowego muru. Uwzględnić trzeba też aspekt finansowy sprawy. Nie wiadomo więc, jaka będzie przyszłość tego pomysłu.
Podlewanie
Drugą propozycją, która na konferencji zyskała powszechne uznanie jest podlewanie kasztanowca na wypadek nadmiernej suszy. Ma to na celu uniknięcie zjawiska tzw. letniego odpadania konarów, które ma związek z niedoborem wody.
Cięcia w koronie
Sprawa rodzaju, zakresu i etapów cięć nie była jednoznacznie postrzegana, dlatego wymaga dalszych analiz i konsultacji. Do cech wspólnych wypowiedzi należy zaliczyć maksymalne średnice ciętych gałęzi – fi 5 cm. Niektóre okoliczności wykonania cięć ujednoliciły się w czasie wymiany zdań, np. termin cięć (po zawiązaniu owoców, a nie koniecznie po ich dojrzeniu). Pozostały jednak kwestie nadal dyskusyjne, zwłaszcza dopuszczanie do cięć ściśle redukcyjnych, czyli powyżej średnicy 5 cm.
Konferencja na przyszłość?
Na zakończenie wysunięto pomysł, który zyskał pewne poparcie, aby np. za 2 lata zorganizować analogiczne spotkanie w celu refleksji nad podjętymi działaniami i ich efektami w nawiązaniu do szerszego kontekstu postępowania z pomnikowymi drzewami.
 

2.2. Inne materiały na temat konferencji

a) Szczegółowe sprawozdanie z konferencji -06-06-18
bZdjęcia z konferencji
c) Posty na stronie Facebook: Kasztanowiec Benedykt - pomnik przyrody
d) Film z telewizji w Lesznie (obejmuje pierwszy punkt programu konferencji)
e) Instytucje, które objęły Patronat Honorowy nad konferencją

2.3. Główne wyzwania wynikające z konferencji
Nasadzenia wiatrochronne - złożona sprawa
Należy przyznać, że poważnym wyzwaniem jest propozycja wykonania nasadzeń dużych drzew, jako ochrony przed wichurą z kierunku południowego.  Sprawa ma kilka wymiarów. W aspekcie formalno-prawnym należy uzyskać zgodę UMiG w Krzywiniu i Starostwa Powiatowego, na których terenie miałyby być posadzone drzewa, a także zgodę Konserwatora Zabytków i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jako głównej Instytucji finansującej prace przy zabytkowym drzewostanie w Lubiniu.
Żeby wspomniane Podmioty mogły się wypowiedzieć w sprawie, należy przedstawić dane, dlatego trzeba poznać wszystkie istotne wymiary sprawy. Np. w aspekcie dendrologicznym – jakie gatunki drzew, ich wielkość, wymagania siedliska? W aspekcie technicznym - np. jak i jakim kosztem można poradzić sobie z pozostałymi korzeniami po starych usuniętych drzewach, jakie są możliwości zastosowania odciągów? W aspekcie budowlanym – jak  posadzić drzewa, aby nie stanowiły zagrożenia dla zabytkowego muru? Trzeba też uwzględnić wymiar krajobrazowy nasadzeń.

3. Inne materiały na temat kasztanowca:

Bardzo dziękujemy za wszelkie wsparcie i zapraszamy wszystkich do dzielenia się refleksjami.

brat Paweł Mruk - benedyktyn z Lubinia
kontakt: zakrystian@benedyktyni.net

Kościół w Lubiniu